Artikelen

Doeltreffendheid interventie ‘Communicatie via Scherm’: de verbetering van metalinguïstische en taalvaardigheden van kinderen met TOS

  • Anke Bekkenutte Koninklijke Kentalis, Naschoolse Groepsbehandeling en Ambulante zorg Tilburg-Vught-Sint Michielsgestel
  • Francis van Tilburg Koninklijke Kentalis, Spraak & Taal Ambulatorium Utrecht
  • Annette Scheper Koninklijke Kentalis, Spraak & Taal Ambulatoria en Kentalis Academie

Samenvatting

Kinderen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS) hebben problemen met het begrijpen en/of produceren van taal. Door de problemen bij de verwerving van de verschillende taalniveaus (fonologie, semantiek, syntaxis, morfologie, pragmatiek) wordt de ontwikkeling van het metalingustisch bewustzijn vermoedelijk negatief beïnvloed. Het overdragen van expliciete informatie in de communicatie is moeilijk voor TOS-kinderen. 'Communicatie via Scherm' (CvS) is een behandelingswijze met een metalinguïstische benadering voor kinderen met taalontwikkelingsstoornissen. Het doel van de interventie is het stimuleren van de taalproductie en pragmatische vaardigheden van kinderen met een TOS.

In dit onderzoek staat de doeltreffendheid van CvS centraal, waarbij met een 'one-group pre- and posttest design' onderzocht is of kinderen met een TOS van 6, 7 en 8 jaar hun metalinguïstisch gedrag veranderen na interventie met CvS. Ook is er onderzocht of de metalinguïstische interventie een groei in de talige informatieoverdracht, namelijk in de (werk)woordkeuze en de argumentstructuur, laat zien.

Gedurende 9 weken zijn negen TOS-kinderen 45 minuten per week behandeld met CvS. Voor en na de interventie zijn de kinderen getest met de 'Lexicale Minimale Paren Test' en de 'Actie Platen Test'.

De resultaten tussen de twee meetmomenten zijn met elkaar vergeleken. Zeven TOS-kinderen zijn na de interventie minder afhankelijk geworden van het sturende metalinguïstische gedrag van de behandelaar bij het overbrengen van hun boodschap. De TOS-kinderen maken na de interventie significant meer gebruik van de metalinguïstische strategie 'zelfcorrectie'. Na de interventie is er sprake van een significante verbetering van (werk)woordkeuze en het gebruik van verplichte argumenten.

Alhoewel de populatie van het onderzoek klein is om duidelijke conclusies te trekken, geven de resultaten een indicatie voor positieve effecten van een metalinguïstische benadering op de taalproductie van TOS-kinderen. Om de resultaten te bevestigen is vervolgonderzoek met een controlegroep en een grotere populatie nodig.

Biografieën van de auteur

##submission.authorWithAffiliation##
Anke Bekkenutte, MSc; logopedist en logopediewetenschapper, werkzaam bij de Naschoolse Groepsbehandeling in Vught en Ambulante zorg van Koninklijk Kentalis. Anke werkt als logopedist met kinderen met TOS en/of een gehoorbeperking.
##submission.authorWithAffiliation##
Francis van Tilburg, MSc; logopedist en logopediewetenschapper bij het Ambulatorium van Koninklijke Kentalis Utrecht. Francis heeft jarenlange ervaring met het behandelen van kinderen met een TOS.
##submission.authorWithAffiliation##
Dr. Annette Scheper; klinisch linguist en senior onderzoeker, werkzaam bij de Kentalis Academie en gastonderzoeker bij de Radboud Universiteit Nijmegen. Zij is in 2003 gepromoveerd op taalprofielen bij kinderen met psychiatrische stoornissen (ASS, ADHD). In huidig onderzoek richt zij zich op het verkrijgen van meer inzicht in de stoornis TOS (o.a. Met onderzoek naar de relatie tussen narratie en executieve functies) en de effectiviteit van interventies bij TOS (o.a. fonologische behandeling, Story Grammar Training, etc.).
Gepubliceerd
2018-09-27
Sectie
Artikelen